విష్ణుమూర్తి ధర్మరక్షకుడు. లోకంలో అధర్మం పెరిగినప్పుడల్లా భూమిపై అవతరించి జీవులను కాపాడాలని ముందే దైవసంకల్పం చేసుకున్నాడని పురాణాలు చెబుతాయి.
దేవతలు, ఋషులు, భూదేవి బాధపడినప్పుడు వారి మొర వినేందుకు విష్ణువు మానవ రూపంలో పుడతానని పలుమార్లు హామీ ఇచ్చాడని చెబుతారు.
కొన్ని పురాణ కథల్లో భృగుమహర్షి పరీక్ష, దేవతల శాపాలు, అసురుల అహంకారం కలిసి విష్ణువు అవతారాలకు కారణమయ్యాయని వివరించబడిందని చెబుతారు.
ప్రతి అవతారం వెనుక ఒక ప్రత్యేక ధ్యేయం ఉంది. సృష్టిని కాపాడటం, దుష్టులను సంహరించడం, భక్తులను రక్షించడం ప్రధాన ఉద్దేశ్యాలుగా నిలిచాయి.
మత్స్య అవతారం ద్వారా వేదాలను రక్షించాడు. కూర్మ అవతారంతో దేవతలకు సహాయం చేశాడు. వరాహ రూపంలో భూమిని పైకి తీసుకొచ్చాడు.
నరసింహ అవతారంలో భక్త ప్రహ్లాదుడిని కాపాడాడు. వామన రూపంలో బలిచక్రవర్తి గర్వాన్ని తగ్గించి లోకాల సమతుల్యతను తిరిగి స్థాపించాడు.
పరశురాముడు అధర్మ క్షత్రియులను అణిచాడు. శ్రీరాముడు ఆదర్శధర్మాన్ని చూపించాడు. కృష్ణుడు జీవనసత్యాలు బోధించి కురుక్షేత్రంలో ధర్మయుద్ధానికి మార్గదర్శకుడయ్యాడు.
బుద్ధ అవతారంగా కరుణామార్గం చూపాడని కొందరు నమ్ముతారు. కల్కి అవతారంగా భవిష్యత్తులో అధర్మాన్ని పూర్తిగా అంతం చేస్తాడని పురాణ విశ్వాసం ఉంది.
అందుకే విష్ణువు పది సార్లు జన్మించాడనే భావన, నిజానికి శాపకథకన్నా ధర్మస్థాపన కోసం తీసుకున్న దివ్య అవతారాల గొప్పతనాన్ని సూచిస్తుంది.
విష్ణువు అవతారాలు మనకు ఒక గొప్ప సందేశం ఇస్తాయి. సమస్య ఎంత పెద్దదైనా సరే, ధర్మం కోసం దైవమే ప్రత్యక్షమవుతుందని నిరూపిస్తుంది.