సముద్రం మధ్యలో మొదలైన ఓ వాతావరణ మార్పు… తీరానికి చేరేసరికి చెట్లను కూల్చే, భారీ వర్షాలు కురిపించే తుఫానుగా ఎలా మారుతుంది? శాటిలైట్ పిక్చర్స్ లో మేఘాలు చక్రంలా తిరుగుతున్నట్లు ఎందుకు కనిపిస్తాయి? అసలు సముద్రంలో తుఫాను ఎలా పుడుతుంది? ఈ వివరాలన్నీ మీకు తెలియాలంటే… ఈ ఆర్టికల్ చదవాల్సిందే!
సముద్రంలో తుఫాను ఎలా పుడుతుంది?
తుఫాను ఏర్పడటానికి సాధారణంగా సముద్రపు నీటి ఉష్ణోగ్రత సుమారు 26.5°C లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉండటం అనుకూలం. పైపొరతోపాటు దాని కింద కొంత లోతు వరకు నీరు వెచ్చగా ఉండటం కూడా అవసరం.
ఈ వేడి కారణంగా సముద్రపు నీరు ఆవిరవుతుంది. దీంతో సముద్రం పైనున్న గాలిలో తేమ పెరుగుతుంది. అయితే, నీరు వెచ్చగా ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతిసారీ తుఫాను ఏర్పడదు. ఇతర వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా అనుకూలించాలి.
మరిన్ని వివరాల కోసం NOAA అందించిన తుఫాను ఎలా ఏర్పడుతుంది వివరణను చదవవచ్చు
మేఘాలు ఎలా ఏర్పడతాయి?
సముద్రం పైనున్న వెచ్చని, తేమగల గాలి పైకి లేస్తుంది. అక్కడ చల్లబడినప్పుడు అందులోని నీటి ఆవిరి చిన్న నీటి బిందువులుగా మారి మేఘాలను ఏర్పరుస్తుంది.
నీటి ఆవిరి బిందువులుగా మారే సమయంలో ఉష్ణం విడుదలవుతుంది. ఈ ఉష్ణం గాలి మరింత పైకి లేవడానికి సహాయపడుతుంది. ఫలితంగా ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన భారీ మేఘాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి.
అల్పపీడనం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈ వ్యవస్థలో సముద్ర ఉపరితలం దగ్గర వాయు పీడనం తగ్గుతుంది. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుంచి గాలులు ఆ అల్పపీడన కేంద్రం వైపు కదులుతాయి.
అలా వచ్చే గాలులు మరింత తేమను తీసుకొస్తాయి. ఆ తేమతో కొత్త మేఘాలు ఏర్పడి, మరింత ఉష్ణం విడుదలవుతుంది. పరిస్థితులు అనుకూలంగా కొనసాగితే ఈ ప్రక్రియ అల్పపీడన వ్యవస్థను బలపరుస్తుంది.
గాలులు చక్రంలా ఎందుకు తిరుగుతాయి?
అల్పపీడన కేంద్రం వైపు వచ్చే గాలుల దిశను భూమి భ్రమణం ప్రభావితం చేస్తుంది. దీనినే కోరియోలిస్ ప్రభావం అంటారు.
దీని కారణంగా తుఫాను చుట్టూ గాలులు తిరుగుతూ కేంద్రం వైపు కదులుతాయి.
- భారతదేశం ఉన్న ఉత్తరార్ధగోళంలో యాంటీ క్లాక్ వైజ్ తిరుగుతాయి.
- దక్షిణార్ధగోళంలో క్లాక్ వైజ్ తిరుగుతాయి.
భూమధ్యరేఖకు అతి దగ్గరగా కోరియోలిస్ ప్రభావం బలహీనంగా ఉంటుంది. అందుకే అక్కడ ట్రాపికల్ సైక్లోన్ ఏర్పడటం చాలా అరుదు.
ప్రతి అల్పపీడనం తుఫానుగా మారుతుందా?
కాదు. అల్పపీడనం బలపడటానికి వెచ్చని సముద్రంతోపాటు తగినంత తేమ, క్రమబద్ధమైన గాలి ప్రసరణ అవసరం.
వేర్వేరు ఎత్తుల్లో గాలుల వేగం లేదా దిశలో భారీ తేడాలు ఉంటే అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యవస్థ చెదిరిపోవచ్చు. ఈ తేడాను విండ్ షియర్ అంటారు. తక్కువ విండ్ షియర్ తుఫాను అభివృద్ధికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.
తుఫాను మధ్యలో కనిపించే ‘కన్ను’ ఏమిటి?
బలమైన కొన్ని తుఫానుల మధ్యలో మేఘాలు తక్కువగా, గాలులు కొంత ప్రశాంతంగా ఉండే ప్రాంతం ఏర్పడుతుంది. దీనిని తుఫాను కన్ను — సైక్లోన్ ఐ అంటారు.
దాని చుట్టూ ఉండే దట్టమైన ఉరుము మేఘాల వలయాన్ని ఐవాల్ అంటారు. సాధారణంగా ఇక్కడే అత్యంత బలమైన గాలులు, భారీ వర్షాలు ఉంటాయి.
ప్రతి తుఫానులో స్పష్టమైన కన్ను కనిపించదు. అలాగే, కన్ను ఒక ప్రాంతం మీదుగా వెళ్లేటప్పుడు గాలి తాత్కాలికంగా తగ్గినా తుఫాను ముగిసిందని భావించకూడదు. ఆ తర్వాత మళ్లీ ప్రమాదకరమైన గాలులు రావచ్చు.
మరిన్ని వివరాల కోసం NOAA అందించిన తుఫాను కన్ను, ఐవాల్ గురించి వివరణ చదవవచ్చు.
తీరం దాటిన తర్వాత తుఫాను ఎందుకు బలహీన పడుతుంది?
తుఫాను కేంద్రం సముద్రం నుంచి భూభాగంపైకి ప్రవేశించడాన్ని తీరం దాటడం లేదా ల్యాండ్‌ఫాల్ అంటారు.
భూమిపైకి వచ్చాక వెచ్చని సముద్రం నుంచి అందే వేడి, తేమ సరఫరా తగ్గుతుంది. అందువల్ల తుఫాను సాధారణంగా క్రమంగా బలహీనపడుతుంది. అయినప్పటికీ, దాని ప్రభావంతో లోతట్టు ప్రాంతాల్లో కూడా భారీ వర్షాలు, వరదలు, బలమైన గాలులు కొనసాగవచ్చు.
వెచ్చని సముద్రం అందించే శక్తి, తేమతో ఏర్పడే మేఘాలు, అల్పపీడనం వైపు చేరే గాలులు, భూమి భ్రమణం — ఇవన్నీ అనుకూలంగా కలిసి పనిచేసినప్పుడు ఒక వాతావరణ వ్యవస్థ భారీ తుఫానుగా ఎదగగలదు.
తుఫాను గురించి తెలుసుకోవాల్సిన మరికొన్ని ఆసక్తికర విషయాలు
సముద్రంలో తుఫాను ఎలా పుడుతుంది అనే విషయం తెలుసుకున్న తర్వాత, దాని నిర్మాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడం కూడా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. బయట నుంచి చూస్తే తుఫాను మొత్తం ఒకేలా కనిపించవచ్చు. కానీ దాని మధ్యభాగం, చుట్టూ ఉన్న మేఘాలు, వర్షాలు కురిపించే ప్రాంతాల్లో పరిస్థితులు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
తుఫాను అంతటా ఒకే తీవ్రత ఉండదు
తుఫాను చిత్రాల్లో కేంద్రం నుంచి బయటకు వంపులు తిరుగుతూ విస్తరించిన మేఘాలు కనిపిస్తాయి. వీటిని వర్షపు మేఘాల పట్టీలు లేదా రేన్‌బ్యాండ్స్ అంటారు. ఇవి ఒక ప్రాంతం మీదుగా వెళ్లేటప్పుడు వర్షం, గాలి పెరగవచ్చు. రెండు పట్టీల మధ్య కొంత విరామం కూడా కనిపించవచ్చు.
అందువల్ల వర్షం కొద్దిసేపు ఆగిపోయిందని తుఫాను ప్రభావం పూర్తిగా తగ్గిందని భావించకూడదు. తుఫాను వ్యవస్థలో ఏ భాగం మన ప్రాంతం మీదుగా వెళుతోందనే విషయాన్ని బట్టి పరిస్థితులు మారుతుంటాయి.
తుఫాను కన్ను, ఐవాల్ మధ్య తేడా ఏమిటి?
బలమైన తుఫానులో కన్ను సాపేక్షంగా ప్రశాంతంగా ఉండవచ్చు. అక్కడ గాలి కిందికి దిగడం వల్ల మేఘాలు ఏర్పడటం తగ్గుతుంది. అయితే దాని చుట్టూ ఉన్న ఐవాల్‌లో గాలి బలంగా పైకి లేస్తూ భారీ ఉరుము మేఘాలను ఏర్పరుస్తుంది. సాధారణంగా అత్యంత వేగవంతమైన గాలులు ఈ వలయంలోనే ఉంటాయి.
అంటే తుఫాను మధ్యలో కనిపించే ప్రశాంతతను మొత్తం తుఫానుకు వర్తింపజేయలేం. కన్నుకు కొద్ది దూరంలోనే పరిస్థితులు చాలా తీవ్రంగా ఉండవచ్చు.
సైక్లోన్, హరికేన్, టైఫూన్ వేర్వేరా?
ఈ పేర్లు విన్నప్పుడు మూడు వేర్వేరు వాతావరణ సంఘటనలుగా అనిపించవచ్చు. వాస్తవానికి ఇవన్నీ ఉష్ణమండల తుఫానులే. అవి ఏర్పడే సముద్ర ప్రాంతాన్ని బట్టి పేర్లు మారతాయి. అట్లాంటిక్, ఈశాన్య పసిఫిక్ ప్రాంతాల్లో హరికేన్ అని, వాయవ్య పసిఫిక్‌లో టైఫూన్ అని పిలుస్తారు. భారతదేశ పరిసర సముద్రాల్లో సైక్లోన్ అనే పేరు వాడతారు.
ప్రాంతాన్ని బట్టి పేరు మారినా, వెచ్చని సముద్రం నుంచి శక్తిని పొందడం, అల్పపీడన కేంద్రం చుట్టూ గాలులు తిరగడం వంటి ప్రాథమిక ప్రక్రియలు ఒకే విధంగా ఉంటాయి.
ముగింపు
సముద్రంలో తుఫాను ఎలా పుడుతుంది అనే ప్రశ్నకు సమాధానం సముద్రపు వేడి, గాలిలోని తేమ, అల్పపీడనం, భూమి భ్రమణంలో దాగి ఉంది. ఇవన్నీ తుఫాను ఏర్పడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే ప్రతి అల్పపీడనం తుఫానుగా మారదు. వాతావరణ పరిస్థితులు అనుకూలించినప్పుడే అది బలమైన తుఫానుగా ఎదుగుతుంది.
ప్రకృతి శక్తిని అర్థం చేసుకోవడంతోపాటు, తుఫాను సమయంలో భారత వాతావరణ శాఖ తుఫాను హెచ్చరికలు పాటించడం కూడా అవసరం.
ఇది కూడా చదవండి: తుఫాన్లకు పేర్లు ఎలా పెడతారు?